LÀNG NỘN KHÊ TRÊN FACEBOOK
ĐĂNG ẢNH LÊN FACEBOOK RỒI LẤY LINK SANG BÀI VIẾT TẠI DIỄN ĐÀN SẼ ĐẢM BẢO ẢNH TỒN TẠI LÂU DÀI

Kết quả từ 1 tới 1 của 1
  1. #1
    NXH
    NXH đang offline
    Avatar của NXH
    Tham gia ngày
    Jan 2013
    Đến từ
    Nộn Khê
    Bài viết
    434
    Nhuận bút ($)
    7.221,26

    Cấp độ: 37 
    Kinh nghiệm: 1.004.177
    Cấp độ tiếp: 1.209.937

    Thích
    2.185
    Được thích 2.934 lần tại 439 bài

    TrƯỜng tiỂu hỌc kiêm bỊ nỘn khê (école primaire de plein exercice de non khe)


    [Thành viên mới xem được link. ]

    TRƯỜNG TIỂU HỌC KIÊM BỊ NỘN KHÊ

    (ÉCOLE PRIMAIRE DE PLEIN EXERCICE DE NON KHE)
    I. TRƯỜNG KIÊM BỊ LÀ G̀?

    Giáo dục Việt Nam thời thuộc Pháp có thể kể bắt đầu năm 1862 và kết thúc năm 1945. Ở đây tôi chỉ giới thiệu vài nét chính về giáo dục tiểu học (Enseignement primaire) nhằm t́m hiểu về ngôi trường kiêm bị của làng Nộn Khê quê tôi. Nền giáo dục thuộc Pháp được người Pháp xây dựng trước hết ở Nam Kỳ ngay sau khi triều đ́nh nhà Nguyễn kư Ḥa ước Nhâm Tuất 1862 nhường 3 tỉnh Gia Định, Biên Ḥa và Định Tường cho người Pháp. Khoảng đầu thế kỷ 20, người Pháp mới dần mở rộng hệ thống giáo dục ra miền Trung và miền Bắc. Hệ thống giáo dục tiểu học được chú trọng phát triển từ thời Toàn Quyền Paul Beau (1902-1908). Trường tiểu học (école primaire) ban đầu gồm 5 lớp, từ năm 1924, Toàn Quyền Martial Marlin quyết định tách lớp nh́ thành hai lớp là lớp nh́ năm thứ nhất (cours moyen première année) và lớp nh́ năm thứ hai (cours moyen deuxième année) và gọi nó là trường tiểu học kiêm bị (école primaire de plein exercice). Trường tiểu học được chia làm hai cấp là sơ cấp (école élémentaire) bao gồm các lớp từ năm tới ba và tiểu học (école primaire) bao gồm lớp nh́ và lớp nhất. Dưới đây tôi xin giới thiệu cụ thể các lớp của trường tiểu học.
    1. Sơ cấp (lớp năm tới lớp ba)
    - Lớp năm: Đồng ấu (Cours enfantin).
    Học tṛ phải thuộc vần Quốc Ngữ ngay trong tháng đầu tiên, học làm toán cộng, toán trừ.. và học cửu chương bằng chữ Hán. Học tṛ c̣n phải học từ vựng (vocabulaire) tiếng Pháp - học hàng ngày và số giờ là 20% thời lượng mỗi ngày.
    - Lớp tư: Dự bị (Cours préparatoire).
    Học chữ Pháp 50% thời lượng mỗi ngày.
    - Lớp ba: Sơ đẳng (Cours élémentaire).
    Học tiếng Pháp 70% thời lượng mỗi ngày.
    Các trường ở phủ, huyện (district) chỉ dạy đến lớp ba. Đó là trường sơ cấp (école élémentaire). Cuối năm lớp ba, học tṛ thi bằng Sơ Học Yếu Lược (Primaire Élémentaire). Bài thi gồm có:
    a. Thi viết: một bài dictée (chính tả) Pháp Ngữ, 2 hay 3 bài luận Pháp văn và một bài luận chữ Quốc Ngữ.
    b. Thi vấn đáp: hỏi về cửu chương (bằng chữ Hán).
    2. Tiểu học (lớp nh́, lớp nhất)
    - Lớp nh́: Trung đẳng (Cours moyen).
    - Lớp nhất: Cao đẳng (Cours supérieur).
    Năm 1924, Toàn Quyền Martial Merlin (1923-1926) chia ra hai lớp nh́, gọi là lớp nh́ năm thứ nhất (cours moyen première année ) và lớp nh́ năm thứ hai (cours moyen deuxième année). Như vậy cần phải học 6 năm để kết thúc bậc tiểu học.
    Các môn học của lớp nh́ và lớp nhất được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Pháp. Mỗi tuần lễ có 2 giờ học chữ Nho.
    Các trường ở tỉnh lỵ mới có lớp nh́, lớp nhất. Những trường như vậy được gọi là những trường tiểu học (écoles primaires). Từ năm 1924 trở về sau, trường tiểu học bao gồm 6 lớp (do lớp nh́ được chia làm hai theo quyết định của Toàn Quyền Martial Merlin như đă nói ở trên) và được gọi là trường kiêm bị (école primaire de plein exercice). Tên gọi này xuất phát từ đặc điểm của trường là có rất nhiều bài học, bài làm, thể dục, với bảng xếp hạng hàng tháng. Học sinh phải mặc áo dài, con trai phải hớt tóc ngắn ...
    Cuối năm lớp nhất, học tṛ phải thi bằng tốt nghiệp tiểu học mà tiếng Pháp là Certificat d'Etudes Primaires Franco – Indigènes (CEPFI), tạm dịch cho sát nghĩa là Bằng tiểu học Pháp-Bản xứ, c̣n người dân hay gọi tắt là bằng Xec. Đây là kỳ thi khó v́ giám khảo là người Pháp. Các nội dung thi gồm:
    a. Thi viết: 1 bài chính tả (dictée ) tiếng Pháp, 2 bài toán đố, 1 bài luận ( dissertation) Pháp ngữ và 1 bài luận Việt Ngữ.
    b. Thi vấn đáp (oral): Lịch sử, Địa lư.
    Điểm tối đa (maximum) là 10. Tỉ lệ thi đỗ vào khoảng 40%.
    II. TRƯỜNG TIỂU HỌC KIÊM BỊ NỘN KHÊ
    (ÉCOLE PRIMAIRE DE PLEIN EXERCICE DE NON KHE)
    Năm thành lập: khoảng 1924.
    Địa điểm: làng Nộn Khê.
    Đào tạo: Tiểu học.
    Như vậy, trường tiểu học kiêm bị Nộn Khê được thành lập rất sớm, ngay từ những năm đầu tiên khi Toàn Quyền Martial Marlin quyết định thành lập hệ thống trường tiểu học kiêm bị trên toàn cơi Đông Dương. Như đă nói ở trên, trường tiểu học thời thuộc Pháp gồm 5 lớp được chia thành hai cấp:
    - Sơ cấp (từ lớp năm đến lớp ba): Khi học hết lớp ba th́ thi lấy bằng Sơ học yếu lược.
    - Tiểu học (lớp nh́ và lớp nhất): Khi học hết lớp nhất thi lấy bằng Xec (Certificat d’Etude Primaire Franco-Indigène).
    Từ 1924 mới xuất hiện các trường tiểu học kiêm bị gồm 6 lớp (do lớp nh́ được tách làm hai). Lưu ư rằng chỉ có các trường ở tỉnh lỵ mới có các lớp nh́ và lớp nhất. Tuy nhiên, Nộn Khê chỉ là một làng nhỏ của một tỉnh nhỏ nhưng đă có trường kiêm bị được thành lập từ rất sớm. Điều đó cho thấy làng Nộn Khê là nơi có truyền thống học tập từ rất lâu nên mới được chính quyền bảo hộ để ư tới. Đây cũng không phải là điều ngẫu nhiên nếu chúng ta nhớ rằng làng Nộn Khê của chúng ta được thành lập cách đây 549 năm và gia phả các ḍng họ được ghi chép liên tục từ đó đến nay. Cụ tổ làng ta là cụ Chiếm xạ Bùi Công Mẫn mà hàng năm dân làng vẫn tôn vinh trong lễ hội Báo Bản được tổ chức vào các ngày 13 và 14 tháng Giêng Âm lịch. Giữ ǵn được gia phả và truyền thống lâu đời như vậy cho thấy tổ tiên của chúng ta đă có một tầm nh́n văn hóa rất đáng trân trọng và chúng ta, các lớp con cháu của làng vẫn tiếp tục duy tŕ được những giá trị văn hóa đó.
    Lại nói tiếp về ngôi trường kiêm bị Nộn Khê một chút. Thời đó, ở các huyện Kim Sơn, Yên Khánh, Nho Quan chưa có trường tiểu học nào nên học sinh từ các huyện đó đều phải về Nộn Khê để học. Có một số ít người từ các tỉnh lân cận như Thanh Hóa chẳng hạn, cũng về học. Vậy khi học hết tiểu học, những người muốn học lên cao nữa phải làm thế nào? Trên tiểu học sẽ là bậc cao đẳng tiểu học (école pimaire supérieure), mà trường cao đẳng tiểu học gần Ninh B́nh nhất là trường Collège Jules Ferry ở Nam Định với chương tŕnh học 3 năm.
    Ngày nay, ngôi trường kiêm bị Nộn Khê đă không c̣n tồn tại. Trải qua bao biến động, trên mảnh đất mà ngôi trường xưa tọa lạc nay vẫn c̣n lại một gốc bàng
    (Theo Bùi Xuân Hải)

    Các bài cùng chuyên mục:

    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG NXH GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  2. Có 2 người thích bài viết này của NXH:

    pndung (25-03-2018), tieukhe (02-03-2019)

Đánh dấu

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của ḿnh
  •