LÀNG NỘN KHÊ TRÊN FACEBOOK
ĐĂNG ẢNH LÊN FACEBOOK RỒI LẤY LINK SANG BÀI VIẾT TẠI DIỄN ĐÀN SẼ ĐẢM BẢO ẢNH TỒN TẠI LÂU DÀI

1/4 123 ... CuốiCuối
Kết quả từ 1 tới 10 của 32
  1. #1
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Xin giới thiệu bài viết của ông Bùi Xuân Nhật về làng ta. Bài viết này đă được phổ biến trong làng vào năm ngoái, nay xin post vào đây để mọi người đọc.

    CÓ MỘT LÀNG QUÊ NHƯ THẾ

    Bùi Xuân Nhật

    Đối với người Việt nam th́ làng, bản là quen thuộc, thân thương, là cáí nôi, là tổ ấm, là máu thịt, là tâm hồn. V́ vậy hai chữ “làng tôi” đối với người xa quê là bao kỉ niệm, là một niềm tự hào. Có lẽ v́ thế mà nhiều nhà thơ, nhạc sĩ đă lấy nó làm đầu đề cho bao bài thơ, bài hát để gửi gắm nỗi ḷng ḿnh. Với tôi, xa quê từ thuở lên mười, đă đặt chân lên gần như khắp năm châu, bốn biển, và mọi miền của đất nước, đến nay đă ngoài bẩy mươi xuân, cũng có thể gọi là ở cái tuổi gần đất, xa trời mà “Làng tôi” của tuổi ấu thơ vẫn hiện lên rơ nét từng chi tiết như một bức tranh ở trước mặt. Đó là làng Nộn Khê, xă Yên Từ, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh B́nh, một làng quê của vùng đồng bằng Bắc bộ.

    “Làng tôi” có từ lâu lắm rồi, theo “PHẢ KƯ THẾ TỘC HỌ BÙI” th́ từ niên hiệu Hồng Đức thứ nhất 1470 “Cụ Thủy tổ đời thứ nhất BÙI CÔNG MẪN. tên tự là Do Sinh, quê gốc Lục nộn, Nam châu theo kế dinh điền vào Côi khê mộ dân, lập ấp rồi ở lại Côi khê. Cụ lấy chữ Nộn của ấp Lục nộn quê cũ và chữ Khê của đất Côi khê quê mới đặt tên nơi ở mới là ấp Nộn khê. Từ đấy mà cụ thủy tổ ta đă trở thành người tạo lập ra làng quê này, được vua phong tước hiệu CHIẾM XẠ CHƯ HƯƠNG TIÊN SINH. Những người trong ấp từ ban đầu thờ tự Cụ Chiếm Xạ, hằng năm vào ngày 14 tháng Giêng, dịp tết Thượng nguyên, tiến hành Lễ Báo Bản. Cụ tổ đời thứ hai là BÙI SƯ ĐIỂM, tên tự là Thụ Đức nối theo trí hướng đời trước mở mang tiếp để tạo thành cương giới lên tới 375 mẫu, 5 sào, 5 thốn và dâng sớ lên nhà vua được quyền sở hữu. Niên hiệu Đại Chính thứ năm (1533, thời vua Mạc Thái Tông 1530-1540) nhà vua sắc chỉ nghị cấp cho ấp Nộn khê cấy cày, nộp thuế như lệ. Niên hiệu Thuần Phúc thứ hai (1563, thời vua Mạc Mậu Hợp 1562-1592) Yên mô làm giấy giao cho Nộn khê toàn bộ đất đai…Như vậy Cụ BÙI SƯ ĐIỂM là người mở rộng và cầy cấy tiếp trên đất đai này và được vua phong là KẾ CANH CHƯ HƯƠNG TIÊN SINH. Đất Nộn khê đến nay đă trở thành nơi văn hiến, công đức của hai vị có thể khảo rơ tại bản hương…
    Noi theo các vị thăng tiến trên đường khoa hoạn, nhiều vị lập chiến công nơi biên viễn hoặc làm hào trưởng trong Châu, các vị ấy đều là những người kế thừa một cách vẻ vang vậy…
    Việc ghi chép tường tận như vậy là để con cháu đời sau khi giở tấm Phả th́ thấy những điều đă ghi chép trong đó mà biết được trước sau và công đức của tổ tông là vô cùng vô tận…”
    Nửa sau thế kỷ 15 là thời kỳ hoàng kim của đất nước, giai đoạn vua Lê Thánh Tông, một minh quân trị v́, là đỉnh cao của thời kỳ hoàng kim này. Cụ thủy tổ họ Bùi Chiếm Xạ về Côi khê năm 1470 theo chủ trương của nhà vua về khai khẩn đất hoang, cũng trùng hợp với một sự kiện của vùng Yên mô, theo sử sách th́ năm 1471 vua Lê Thánh Tông cho đắp một con đê từ Tiểu Nha đến Đại Nha , tức từ Yên Lâm huyện Yên Mô đến Khánh Cường huyện Yên Khánh. Yên Mô là tên huyện có từ thời nhà Minh đô hộ nước ta (1414-1427, Minh Thành Tổ), cùng thời với B́nh Định Vương (Lê Lợi khởi nghĩa 1418-1427) Nộn Khê cũng là một địa danh có vào loại sớm ở Yên Mô. Như vậy. từ 1470 cho đến ngày hôm nay đă tṛn 9 hội, đúng 540 năm, và năm 1470 là năm Canh Dần th́ 2010 cũng là năm Canh Dần. Nộn có nghĩa là non, tức là mới, c̣n Khê nghĩa là suối, Nộn Khê là Ḍng Suối Mới. Theo sách các làng Bắc Việt nam năm 1952 th́ Lục nộn thuộc tổng Tiên xá, huyện Duy tiên, tỉnh Hà nam, nay là thôn Trúc sơn (Lục nộn trước đây), xă Tiên tân, huyện Duy tiên, tỉnh Hà nam. Nhớ tới công đức tạo lập nên làng Nộn khê nên dân làng đă tôn cụ Bùi Công Mẫn, thủy tổ họ Bùi Chiếm Xạ là Thành Hoàng của làng Nộn khê, ở đ́nh làng Nộn Khê trước đây có một bức đại tự: “CÔNG ĐỨC BẤT THIÊN” nghĩa là công đức không chuyển dịch.
    Từ trước tết nguyên đán, mọi người đă chuẩn bị cho lễ Báo Bản, báo bản là báo công với tiên hiền. Con cháu làng Nộn Khê, bất kể thuộc ḍng họ nào, dù đi làm ăn ở nơi đâu trên lănh thổ Việt nam hoặc những người đă rời quê hương sinh sống ở nước ngoài đều về dâng hương trong lễ Báo Bản tại đ́nh làng Nộn Khê và cũng là dịp thăm bà con, họ hàng, làng xóm. Những người không có điều kiện về quê th́ cũng hướng về đất tổ hoặc gửi lễ về để biểu thị ḷng thành kính, biết ơn đối với Tiên Hiền. Theo thông lệ th́ sáng ngày 13 tháng Giêng âm lịch làng đem kiệu vào nhà thờ Tổ họ Bùi Chiếm Xạ để rước cụ thủy tổ Bùi Công Mẫn ra đ́nh làng và lễ Báo Bản chính thức được tiến hành vào sáng ngày 14 tháng Giêng. Từ sáng sớm, toàn thể dân làng, già trẻ, gái trai đă tụ họp đông đủ, nhộn nhịp với loa phóng thanh, cờ xí tưng bừng. Đại diện các ḍng họ và các hội đồng hương đă tề tựu. Vị chủ tế thay mặt tất cả các ḍng họ đọc văn tế Báo Bản và nghi thức tế lễ được tiến hành, sau đó đại diện chính quyền đia phương dâng hương, tiếp đó con cháu họ Bùi Chiếm Xạ được mời dâng hương đầu tên, rồi lần lượt đến các ḍng họ khác trong làng và đại diện các hội đồng hương các tỉnh, thành phổ trong cả nước. Cùng với lễ là tiến hành hội với các tṛ chơi như cờ người, tổ tôm điếm, đánh đu, chọi gà, các cụ c̣n tổ chức ngâm thơ, b́nh thơ v.v.. và chợ ẩm thực truyền thống vào tối 12 và 13 tháng Giêng. Lễ báo bản diễn ra trang trọng, kính cẩn với một tâm niệm nhớ ơn Tiên Hiền đă có công tạo lập và xây dựng làng Nộn Khê hơn 5 thế kỷ nay thành nơi văn hiến và trù phú. Văn tế cổ của lễ Báo Bản đă thất truyền chỉ c̣n lại bốn câu như sau:

    Báo Bản Lễ Văn
    Bi bồng phạt địch
    Hữu khai tất tiên
    Quyết cư vĩnh điện
    Công đức bất thiên

    Lễ Văn Báo Bản (bản dịch)
    Cắt cỏ, phạt gai, đắp bờ, mở lối
    Có công khai phá tự thuở ban đầu
    Lập nên cơ sở vững chắc dài lâu
    Công đức ấy không bao giờ thay đổi…

    Trong Văn tế lễ Báo Bản ngày 14 tháng Giêng năm Đinh Măo (1987) của soạn giả Phạm Phơn, một trong số những người hiểu biết rộng và nổi tiếng là nhà thơ của làng ở khổ 2 cụ đă khẳng định:
    “………….
    Quê hương ta
    Trải đă bao đời
    Ghi trong kí ức:
    Nguyên gốc cũ Lục nộn, Nam châu
    Tự thuở xưa Lê triều Hồng Đức
    Theo kế dinh điền;
    Phát huy tiềm lực
    Băi bồi, biển mặn, ngăn đập, quai đê;
    Đồng ruộng, dân cư, lập nên khu vực.
    Chiếm xạ Bùi công đặt móng, xây nền
    ……………………………………….”

    Các bài cùng chuyên mục:

    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  2. Có 15 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), Bui Xuan Huong (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), duc xuong tn (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hauxuongtam (16-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (26-02-2013), smile2007 (25-02-2013), super_famer (15-03-2011), vu phuc (16-03-2011)

  3. #2
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Từ khi tạo lập làng Nộn Khê của cụ tổ Bùi Chiếm Xạ đến hôm nay nhiều ḍng họ nữa đă về định cư ở đây, riêng họ Bùi, ngoài họ Bùi Chiếm Xạ ra c̣n có các họ Bùi khác nữa như họ Bùi nhà cụ Huyền, họ Bùi nhà cụ C̣m v.v…Làng có tới mấy họ Phạm. Ngoài ra c̣n có họ Đinh, họ Lê, họ Nguyễn, họ Cao v.v…Các ḍng họ cùng chung sức xây dựng nên quê hương Nộn Khê tươi đẹp như hôm nay

    “Làng tôi” nằm trong nhóm “Yên mô tứ làng” ngày xưa gồm Côi Tŕ, Thiên Tŕ, Càn Thôn, Nộn Khê, nay nằm trong địa phận 3 xă Yên mạc, Yên mỹ, Yên từ (làng Nộn khê thuộc xă Yên từ). Yên mô tứ làng nổi tiếng là vùng địa linh, nhân kiệt. Làng Nộn Khê có cụ Bùi Bật Hài đời thứ 7 của họ Bùi Chiếm Xạ đă được 4 tổng trong vùng bầu làm trùm trưởng. Trong Bùi Tộc Thế Tự Minh Chú Hàng Liệt (ghi rơ thứ tự các đời họ Bùi) đă ghi lại việc này như sau:

    “Kính cẩn biên chép việc bản phủ suy cử tiên công ta

    Các Hội văn ở 4 tổng B́nh Quảng, Nộn Khê, Yên Vân, Thổ Mật ở
    huyện Yên mô, phủ Trường yên thường cho rằng triều đ́nh tiến cử người tài năng, cũng như làng xóm suy cử người có tuổi tác và đức độ, có thể gọi là công tư khác biệt, nhưng niềm kính trọng là tương đồng vậy. Đáng khen thay phẩm chất của Bùi thạc công, đă có đức nhân mà không xu nịnh, 18 tuổi vào học bậc tiểu học, 50 tuổi vào học bậc đại học, nghe thày giảng dậy, học hỏi bạn bè, có 18 năm học ở trường lớp, 27 năm học hỏi ở cửa bậc hiền nhân, khi thăng đường, khi nhập thất đều không vượt phận. Ông đă hiển đạt đối với đất nước, th́ gia đ́nh cũng được hiển đạt, đă nổi danh đối với đất nước th́ gia đ́nh cũng được nổi danh. Ông là người thân ái với anh em, hiếu thuận với cha mẹ, giỏi xếp đặt việc nhà, giầu có mà không buông thả, uy vũ không làm cho khuất phục, đích thị là vị đại trượng phu. Xét việc hành-tàng-xuất-xử đều hài ḥa, vui niềm nhân nghĩa, trung tín không mệt mỏi. Làm lắng chỗ c̣n chưa trong,, hỗn hào mà chẳng đục, khí độ hiên ngang; ḥa hợp mà không bè phái, thư thái mà không kiêu căng, tấc ḷng rộng răi. Phượng hoàng đậu xuống cây ngô bởi thấy đức sáng; chim hồng bay chốn đường mây có thể là biểu nghi (câu này lấy ư của Hào Thượng Cửu trong quẻ Tiệm, Kinh dịch hàm nghĩa là người địa vị cao có thể dẫn dắt mọi người. Cả hai câu đều khen cụ Bùi Bật Hài; ư nói cụ là người có phẩm chất tốt đẹp, nếu đặt vào vị trí cao hẳn có tài năng dẫn dắt mọi người, ND). Nền nghĩa, móng nhân, đạo thánh ra sức tôn sùng; tuổi cao, đức trọng, khuôn mẫu, hậu nhân nương cậy. Đức ấy, người ấy đáng kính, đáng tôn. Khí tiết và đức hạnh, đáng làm trùm trưởng.
    Nay trên dưới trong bản huyện cùng kí tên suy tôn làm trùm trưởng.
    Suy cử một người, ấy là Giám sinh bản xă Bùi Bật Hài

    Ngày 15 tháng Tám năm Vĩnh Thịnh thứ 11 (1715)
    Hội tư vấn của bản huyện cùng kí “

    Chỉ riêng họ Bùi Chiếm Xạ đă có tới 15 cụ đỗ tới tam, tứ trường và một cụ 2 lần đỗ tú tài là cụ Bùi Huy Mậu. Tư liệu này cũng được ghi trong tài liệu đă dẫn:

    “…Sự thăng tiến trên đường khoa hoạn được thể hiện ở gương học tập của các vị tiên hiền. Dưới đây xin chép lại một văn bản về đỗ đạt của tiên hiền:

    Kính cẩn ghi về các vị Tiên Hiền của bản tộc qua các khoa

    Triếu Lê:
    1/ Giám sinh Bùi Phượng Chiếu đỗ tam trường năm Ất Măo, đỗ tứ trường năm Giáp Tí
    2/ Giám sinh Bùi Bật Hài đỗ tam trường năm Tân Dậu, đỗ tứ trường năm Giáp Tí
    3/ Phủ sinh Bùi Sĩ Tường, đỗ tứ trường khoa Giáp Tí
    4/ Phủ sinh Bùi Khắc Nhượng đỗ tứ trường khoa Giáp Tí
    5/ Giám sinh Bùi Hoằng Từ đỗ tứ trường khoa Đinh Măo
    6/ Phủ sinh Bùi Khắc Giảng đỗ tứ trường khoa Nhâm Tí
    7/ Phủ sinh Bùi Khắc Dị đỗ tứ trường khoa Đinh Măo
    8/ Phủ sinh Bùi Đ́nh Đề đỗ tứ trường khóa Mậu Tí
    9/ Nho sinh trúng thức Bùi Tông Trào đỗ tứ trường khoa Kỷ Măo
    10/ Phủ sinh Bùi Tông Phiên đỗ tứ trường khoa Nhâm Tí
    11/ Phủ sinh Bùi Tông Thẩm đỗ tứ trường khoa Nhâm Tí
    12/ Phủ sinh Bùi Khắc Trường đỗ tứ trường khoa Đinh Măo
    13/ Phủ sinh Bùi Đ́nh Thi đỗ tứ trường khoa Mậu Tí
    14/ Phủ sinh Bùi Khắc Vịnh đỗ tứ trường khoa Mậu Tí
    15/ Phủ sinh Bùi Gia Ngôn đỗ tứ trường khoa Canh Tí

    Bản triều (Triều Nguyễn)
    Tú tài Bùi Huy Mậu, đời thứ 12, hai lần thi đỗ trong các kỳ ân khoa Giáp Tí và Mậu Th́n
    Các con cháu hăy xem những điều được ghi rơ ở đây mà gắng gỏi vươn lên để khỏi thẹn với tổ tông, cha mẹ
    Ghi năm Long Phi Mậu Tí “
    Lần sửa cuối bởi tieukhe; 22-03-2011 lúc 11:44 AM.
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  4. Có 12 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), Bui Xuan Huong (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), super_famer (15-03-2011)

  5. #3
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Cụ Bùi Huy Mậu đỗ tú tài khi c̣n ít tuổi nên người ta gọi là ông “tú cơn”, khi vơng lọng về làng đi qua vùng lân cận, nhiều người ra xem, có người c̣n vén gièm để xem. Các cụ trong làng Nộn Khê c̣n kể rằng: một hôm quan Các Phượng Tŕ về quê qua cầu Nuốn (tức là cấu có mái ngói làng Nộn Khê bắc qua Trinh giang), học tṛ Nộn Khê khoanh tay bái lạy. Quan Các dừng cáng xuống và đố vui, quan ra câu đối: “Học tṛ Nộn Khê ăn cơm cháy”. Câu đối rất hóc búa, v́ Nộn Khê là tên làng mà khê cũng là cháy (hai từ đồng nghĩa). Quan vừa ra câu đối xong đă có một học tṛ đáp luôn: “Quan Các Phượng Tŕ uống nước ao”, đối xong cậu lẩn vào đám trẻ, sợ quan lớn phạt v́ hỗn. Ngược lại quan Các không phạt mà c̣n khen v́ vế đối chuẩn quá, “quan Các” đối với “học tṛ”, Phượng Tŕ (làng) đối với “Nộn Khê” (làng), Nộn Khê là tên làng, Phượng Tŕ cũng là tên làng; “khê” là “cháy” thi “tŕ” là “ao”. Quan Các Phượng Tŕ đó chính là Thượng thư, tứ trụ triều đ́nh thời vua Tự Đức, Vũ Phạm Khải. C̣n một chi tiết lư thú nữa mà chỉ người ở vùng này mới biết: làng Nộn khê uống nước giếng khơi (giếng được đào sâu và xây bằng đá) c̣n ở Phượng Tŕ và các làng khác uống nước giếng đất (giếng được đào giống như ao, nhưng chỉ dùng để lấy nước uống) như ao vậy. Cậu học tṛ ấy chính là Bùi Huy Mậu sau này 2 lần đỗ tú tài, cụ thuộc chi cả, hậu duệ của cụ Bùi Bật Hài. Làng Nộn Khê có nhiều thày đồ giỏi, nhưng không có người làm quan to, quan to chủ yếu lại ở các làng Côi Tŕ, Càn Thôn, Thiên Tŕ. Trong sách “Sông núi và nhân vật đất Yên mô” của ông Đỗ Trọng Am, một người rất am hiểu về Yên mô, có nói tới cụ Thượng Yên mô là thượng thư bộ Hộ Phạm Thận Duật lúc “16 tuổi đă sang học cụ đầu sứ Lục Khê Phạm Diệu ở làng Nộn Khê”. Ông Am c̣n kể rằng để đánh giá năng lực của học sinh, thày ra một câu đối: “Khí là khí, khí là giống, giống có khí một tí cũng nên”. Phạm Thận Duật đối luôn: “Nhân là nhân, nhân là người, người có nhân mười phần không khốn”. Thày Phạm Diệu rất yêu mến học tṛ Duật và đă ghả con gái yêu của ḿnh cho Duật. Cụ Phạm Diệu là tiền bối của ông Phạm Xuân Đôi ở xóm Thượng làng Nộn khê.

    “Làng tôi” làm nghề canh cửi tự bao giờ th́ chưa xác định được, nhưng ít ra cũng hơn một trăm năm. Ngày đó c̣n dệt bằng khung cửi tay, khổ vải chỉ rộng chừng 40cm, ngoài vải ra c̣n dệt cả nái, đũi, lụa. Sau này cải tiến, dệt vải bằng khung cửi giật, rồi khung cửi máy cày, sau cùng là dùng mô tơ điện, khổ vải rộng gấp đôi trước đây, rộng tới 80-90cm, dệt cả màn, kaki…Công việc theo từng công đoạn từ đạp vải (vải mộc cho vào nước đạp và ngâm cho ngấm nước để sợi se lại) đến ráo vải (cho cơm vào đạp với vải để sợi vải bền), đánh ống, đánh suốt, mắc vải và việc chính quan trọng nhất là dệt thành tấm vải. Cả nhà từ trẻ con đến người lớn, ai làm việc nấy cứ như một công xưởng, nhộn nhịp suốt ngày cho tới đêm khuya. Cuộc sống lao động vất vả, nhưng rất lạc quan, yêu đời. Ai đó bước chân đến đầu làng Nộn Khê là đă nghe lách cách tiếng thoi đưa, tiếng hát hoặc tiếng ngâm thơ nhè nhẹ của người canh cửi. Nghề dệt vải của làng Nộn Khê nổi tiếng cả vùng nên đă có câu ca dao:

    Em là con gái Nộn khê
    Sau vụ gặt hái lại về ươm tơ
    Tay em thoăn thoắt thoi đưa
    Dệt nên tấm vải người ưa, người dùng

    Do đặc điểm của công việc không phải dầm mưa dăi nắng như làm nông nghiệp, con gái Nộn khê da trắng, ăn mặc chải truốt, nổi tiếng là xinh đẹp, nên nhiều chàng trai tự hào được làm rể Nộn Khê, có nhiều chàng rể là tướng, tá, cán bộ cao cấp …

    “Làng tôi” là một làng có truyền thống cách mạng và hiếu học, nhiều người đă tham gia cách mạng từ những năm 30, tiêu biểu nhất là cụ Phạm Văn Lẫm hoạt đông cách mạng thoát ly vào Nam Kỳ và sau đó đă là bí thư thành ủy Sài g̣n-Gia định. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Nộn khê là “thủ đô” của Liên Khu 3, ông Đỗ Mười thời kỳ này cũng đă ở đây. Năm 1947 Ṭa án Tối cao đă mở phiên ṭa xử bọn côn đồ của xứ đạo Phát Diệm tại đ́nh làng Nộn khê. Làng Nộn khê đă đóng góp rất lớn xương máu, của cải cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cuộc chiến tranh chống Mỹ xâm lược, và cuộc chiến tranh biên giới chống Tàu năm 1979. Những người con của Nộn khê có mặt ở mọi lĩnh vực, mọi miền của Tổ quốc, từ bộ đội, công an, nhà giáo, công chức, doanh nhân… nhiều người rất thành đạt, trong số đó có thứ trưởng, lănh đạo tỉnh, huyện, vụ trưởng, giám đốc sở, hiệu trưởng các trường, nhiều chuyên gia cao cấp , tổng giám đốc, giám đốc các doanh nghiệp, và đă có 2 đại sứ trong lĩnh vực ngoại giao. Hiện nay, hằng năm, chỉ riêng ở làng đă có trên dưới 20 cháu học sinh đỗ vào đại học hoặc cao đẳng. V́ vậy mà có nhà báo viết “ cái nghề của làng Nộn Khê là nghề đi học”. Hậu duệ đă nối dơi được truyền thống cách mạng và ham học của Tiên hiền.
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  6. Có 14 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), Bui Xuan Huong (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (30-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), pndung (01-06-2011), super_famer (15-03-2011), Tâm Đức (16-03-2011)

  7. #4
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    “Làng tôi” có bốn xóm h́nh chữ thập, trung tâm là đ́nh làng.
    Xóm Thượng đi từ Chợ Quán, ngay chỗ ngă tư đường từ chợ Lồng xuống Giang Nại cắt đoạn từ làng Quảng Từ xuống Nộn khê, ở bên phải ngày xưa là trường Kiêm Bị (trường Cấp I), có từ năm 1925, là trường tiểu học chính thức, duy nhất ở một làng của huyện Yên mô. Hầu hết những người thành đạt của làng và của huyện Yên mô đều đă học ở trường này. Ngôi trường có 4 lớp khang trang, sân trường rộng rợp bóng cây bàng, hiện nay c̣n sót lại một cây ở ngay góc đường, nó sắp chết rồi, làm sao cứu nó được đây!. Cổng làng là hai cột trụ cao rất cổ, ngay bên phải cổng là một cây gạo cổ thụ in sâu trong tiềm thức của tuổi học tṛ, v́ vào mùa Đông hoa nở đỏ rực, những bông hoa như những ngọn đèn nhỏ thắp sáng cả một góc trời, học tṛ thường ra nhặt để chơi. Từ trường đến sân vận động là con đường Cao, hai bên là hai rặng nhăn. Có lẽ cả nước ta không làng nào có sân vận động đạt tiêu chuẩn quốc gia như vậy. Sân vận động này được xây dựng vào năm 1941, thời thuộc Pháp gọi là Stade du commandant Ducoroy, mang tên Ducoroy một quan chức người Pháp phụ trách thanh niên. Đây là mô h́nh thu hút thanh niên vào vui chơi mà quên quốc hận, nhưng lại có tác dụng ngược lại, v́ nó tạo điều kiện cho thanh niên trong vùng, nhất là thanh niên Nộn Khê giầu ḷng yêu nước giao lưu, gắn bó với nhau, đó cũng là môi trường để giác ngộ cách mạng, chống thực dân. Đường từ xóm Thượng vào làng bây giờ là một cổng làng mới, đẹp, được một số người thuộc thế hệ 4x và 5x đóng góp xây dựng vào năm 2006. Qua cổng làng một đoạn, ngày xưa là điếm xóm Thượng, trước điếm là một cái giếng khơi nước rất trong (ở xóm Thượng có tới 3 cái giếng như vậy), đi một đoạn nữa, ở bên phải là nhà cụ Sử Phường (nhà ông Phạm Xuân Đôi bây giờ) có hàng rào ruối rất công phu như nghệ thuật bon sai của Nhật Bản vậy.Tiếp đó đến nhà cụ Cửu Mị, chỗ đường rẽ vào sân vận đông, ở giữa ao trước nhà cụ Hội Thự ngày xưa, là nhà văn hóa của làng, một công tŕnh xứng tầm với đất văn vật, đi một đoạn nữa là đến đ́nh làng. Từ ngày xửa ngày xưa, cả 4 xóm, đường được lát gạch bổ cau (lát nghiêng) nên rất vững chắc để cho “nam thanh, nữ tú” của làng khua guốc. Làng người ta th́ vào mùa mưa khi bước chân vào là phải xắn quần móng lợn, bấm 5 đầu ngón chân cho khỏi trượt ngă, c̣n ở làng Nộn Khê dù mưa vẫn để quần đến gót chân mà đi như trong sân gạch nhà ḿnh.

    Từ xóm Thượng đi đến đ́nh, rẽ phải là xóm Chùa, thực ra địa giới xóm Chùa cổ c̣n kéo cho đến nhà cụ Suôn. Gần giữa xóm, cũng là ngày xưa, là điếm canh và trước điếm là một cái giếng khơi (ở xóm Chùa có tới 4 cái giếng như vậy). Xóm Chùa có ngôi chùa cổ Nghiêm Khánh, có ao chùa to, nước rất trong, và nhà cụ Huỳnh cạnh ao có cây sung rợp bóng mát. Theo Phả Kư Thế Tộc Họ Bùi th́ cụ Bùi Công Tào đời thứ sáu thuộc Họ Bùi Chiếm Xạ (con cụ Bùi Công Lược) có một chiếc ao 7 sào tên là ao đê ở phía Nam chùa Nghiêm Khánh đă tiến cúng cho nhà chùa. Những năm đầu thiên niên kỉ thứ 3, chùa Nghiêm Khánh được trùng tu lại rất khang trang. Năm 2004 khi về văng cảnh chùa tôi có tiến cúng một ḥn non bộ với t́nh cảm của người con xa quê, kiến trúc sư của ḥn non bộ này là ông Phạm Xuân Đôi bạn học của tôi thuở thiếu thời. Ḥn non bộ tọa lạc trước sân chùa rất ấn tượng và đă gợi cảm xúc cho các nhà thơ của làng sáng tác một loạt bài và đă được Câu lạc bộ Thơ ca, Nhà Văn Hóa Nộn khê tập hợp lại thành tập thơ 25 bài lấy tên là “LỜI NON NƯỚC”. V́ tôi là “khổ chủ” nên được đăng một bài, dù dở cũng xin chép lại ra đây làm kỷ niệm:

    VỀ THĂM CHÙA NGẮM NÚI CẢM TÁC

    Đă từng muôn dậm, khắp năm châu,
    Quê Mẹ-Nộn Khê-măi khắc sâu,
    Ngôi chùa gắn với thơi thơ ấu,
    Đức Phật Như Lai vạn phép màu…

    Mới đấy mà nay sắp bẩy mươi,
    Chùa xưa giờ đổi mới lên rồi,
    Khang trang, cao rộng, ṭa ngang dọc,
    Thêm ḥn non bộ dưới mây trời…

    Sơn thủy hữu t́nh nên thật thơ !
    (Một thời Từ Thức vẫn thường mơ,
    Suốt đời được sống nơi tiên cảnh),
    Đây chính bồng lai, thật chẳng ngờ !

    Công sức, bạc tiền…chẳng kể ai,
    Xóm thôn ta lại sẵn nhân tài,
    Cùng nhau đóng góp cho quê Mẹ
    Thế hệ mai sau sẽ nhớ hoài !
    Bùi Xuân Nhật, Hà Nội

    Trong số những tác giả của tập thơ này có một số cụ là nhà thơ, nhà nho uyên bác của làng như cụ Đinh Thiện Giáo đă hơn 90 tuổi, cụ Phạm Phơn (cụ mới qua đời năm ngoái, 2009), các bạn của tôi như Phạm Văn Vinh, Phạm Văn Long, Bùi Xuân Lâm, Phạm Hồng Đức, Phạm Xuân Đôi v.v…Dưới đây xin chép lại 2 bài của hai vị cao niên



    VỊNH NON BỘ CHÙA LÀNG

    Tọa nhật sơn lai trụ cửa thiền,
    Quy y Phật đạo đă thành tiên,
    Rêu phong, núi biếc, trăng lồng bóng,
    Chuông vọng hang sâu, khách thượng thuyền,
    Tế độ, chúng sinh qua bể khổ,
    Phụ tŕ, cảnh phật bến xuân thiên

    Sắc, không tiến hóa trong trời đất
    Tuệ nhật sơn lai trụ cửa thiền.
    Đinh Thiện Giáo, Nộn Khê

    Cụ Phạm Phơn có 2 bài, ở đây xin chép lại bài 1 với tựa đề

    VỊNH NÚI NON BỘ TẠI CHÙA LÀNG

    Đây là công đức của ai đây,
    Cửa Phật xây nên ngọn núi này ?
    Cao thấp đầu non, h́nh thế vững,
    Nông sâu đáy bể, nước vơi đầy,
    Mơ màng màu đạo in trên đá,
    Lặng lẽ mùi thiền bén cỏ cây.
    Lại thấy lung linh nhiều viễn ảnh
    Cho ai mong được phúc cao đầy…
    Phạm Phơn, Nộn Khê
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  8. Có 13 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), pndung (01-06-2011), super_famer (15-03-2011), Tâm Đức (16-03-2011)

  9. #5
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Đi qua chùa một đoạn rẽ phải là xóm đạo có nhà thờ Thiên chúa giáo, bà con ở đây sống tụ họp thành một cụm dân cư riêng mà dân làng gọi là xóm đạo, thực ra khu vực này cũng thuộc địa phận xóm Chùa. Xóm Chùa có cống Đầm, cánh đồng Đầm rồi một đường rẽ lên đường Ṿng và đi thẳng là lên tới ao Quà, chùa Vân Mộng, rồi lên chợ Lồng làng Quảng phúc.


    Xóm Cầu từ bờ ao đ́nh, trước cửa nhà bà Th́n bây giờ, qua ngơ nhà cụ Chánh Dớm, cụ Chánh Thập, đi tiếp một đoạn cong theo bên phải đến giếng xóm Cầu, lối rẽ vào nhà cụ Đội Tiêu, nay là nhà ông Bùi Xuân Lâm. Từ giếng đi một đoạn ngắn là đến chợ Hôm, đền Thần linh. Ở chợ Hôm ngày xưa có cây đa cổ thụ, vào mùa Thu quả đa chin tím thẫm gọi chim về và chúng tôi cũng ra nhặt quả chin rụng để ăn, rất ngọt. Từ chợ Hôm có hai con đường, một xuống cầu Đá (bây giờ không c̣n cầu đá nữa) đến bờ sông nh́n sang bên kia là làng B́nh hải, c̣n một đường tên là Ngự đạo dẫn đến cầu ngói (bây giờ là cầu xi măng) bắc qua sông Trinh. Chiếc cầu này ngày xưa bằng gỗ lim, có mái ngói, và hai bên là bệ lan can để nghỉ chân, trú nắng, mưa khi đi làm đồng, hoặc ngồi hóng mát vào lúc trời hè oi bức. Cầu làm từ thời Gia Long 1810, nếu c̣n đến nay đă tṛn 200 năm. Cụ Phạm Diệu Thúy, c̣n gọi là cụ đồ Thúy đă viết bài “Phú Làm Cầu” (bài này cụ viết khi sửa lại cầu lần thứ hai) xin trích mấy đoạn như sau:
    “ ……………..
    Sông Trinh một giải, ngọn thủy triều lên xuống quanh năm
    Cầu ngói bảy gian, kẻ hành khách đi về mấy ngả
    …………….
    Cầu này:
    Trên có mái che,
    Dưới bằng ván ghép
    Từ thuở Gia Long, Canh Ngọ (1810) làm ra đă ngoại trăm năm;
    Đến triều Tự Đức, Mậu Dần (1878) sửa lại cũng là một lớp
    Sắp đặt ra tay ô thước, cách sông không phải lụy đ̣
    Thấp cao uốn khúc Hoàng Long, qua cầu ai mà cất nhịp
    Ba trăm mẫu công tư vừa chẵn, lối làm ăn chẳng ngại xa xôi;
    Bốn trăm đinh nội ngoại có thừa, đường nghề nghiệp
    không hiềm chật hẹp
    ………………………………………..
    Xem như:
    Cầu tre dễ long,
    Cầu đá thường gẫy,
    Cầu trần dẽ hư,
    Cầu tranh dễ cháy,
    Sao bằng:
    Nóc ngói một ṭa,
    Lan can đối dẫy,
    Pḥng khi nghỉ nắng, trọ mưa
    ………………………………”
    Trinh giang là chi lưu của sông Vân sàng chảy từ thành phố Ninh b́nh, qua ngă ba Liên tŕ thuộc huyện Yên mô đến địa phận Trinh nữ gọi là sông Trinh nữ. Sông Trinh mang tên người con gái đẹp Nguyễn Thị Trinh, quê ở Yên ḥa, thời vua Lê, chúa Trịnh nàng được đón vào cung là phi của chúa Trịnh, nhưng nhớ quê, thấy dân khổ, nàng t́m cách tâu xin chúa ra ân mễn thuế cho một vùng từ “thượng Cầu Thủ, hạ Thần Phù” thuộc châu thổ sông này nên được dân nhớ ơn, lập đền thờ. Trong địa phận thôn Nộn Khê, Trinh giang chẩy xuống Mũi A nhập vào sông Bút, và ở quăng này, trên bờ bên tả ngạn có ṭa miếu Nam rất thần bí với cành đa bị chặt, nhựa chẩy như máu c̣n in vết trên cành, và sau miếu là một rừng cây lụi, ở đây có rất nhiều rắn, các cụ trong làng nói là có rắn thần, con Bạch Sà có mào rất thiêng. Qua cầu ngói sang bên kia ngày xưa là ngôi phủ, ngày hội lên đồng rất nhộn nhịp. Thẳng cửa Phủ là con đường Ngang đến hàng nhà ông Liểu, từ đây rẽ phải lên cầu Lồng và rẽ trái vào cầu Bút, chợ Bút và chợ Tiên nông.

    Xóm Chung bắt đầu từ bờ bên phải ao Đ́nh, thẳng từ cổng Đ́nh xuống, qua nhà ông phó Thạc, ở đây có bụi tre (sau này là cây dừa) có con ma áo trắng chập chờn đêm khuya nát người qua lại, đến điếm xóm Chung, bên trái đoạn này là mộ Ông Cống, nơi tập trung nhiều phần mộ của Tổ Tiên Tộc Bùi Chiếm Xạ. Đi thẳng xuống nữa là ng̣i Kim, bên trái đoạn này ngày xưa là ngôi miếu Thượng hướng sang núi Bảng, bên phải ngay trên bờ sông Trinh hiện nay là nghĩa trang của làng. Trên bờ sông Trinh thuộc xóm Chung có cây đa Hầu Danh (c̣n gọi là cây đa ông Hoạt, ông Hoạt tự tử treo cổ ở đây) nổi tiếng lắm ma. Thày tôi kể cứ đêm khuya, ma áo trắng xuống bè nhảy múa rầm rầm, cách đó chừng 50 m dưới hạ lưu là cây đa cân vôi (ngày xưa thuyền buôn vôi đậu ở đây để bán vôi và cân vôi ngay ở gốc đa này). Từ bờ sông chỗ có nghĩa trang đi ngược lên chừng mấy trăm mét là miếu Làng Lẻ, hiện c̣n vết tích (Làng Lẻ là nơi tiền bối họ Đinh lập ấp, ở tách ra nên gọi là Làng Lẻ). Trong làng có một hệ thống ao dầy đặc và nhiều giếng khơi.
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  10. Có 14 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), pndung (01-06-2011), super_famer (15-03-2011), Tâm Đức (16-03-2011), TOPHAM (31-10-2013)

  11. #6
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Tại trung tâm làng là ngôi đ́nh cổ, ngày xưa có đ́nh trong (hậu cung) và đ́nh ngoài, ở chỗ giáp đ́nh trong và đ́nh ngoài là một cái máng, khi trời mưa, những nhà không có mái ngói đều ra lấy nước mưa về dự trữ để nấu nước chè tươi. Góc sau đ́nh giáp xóm Thượng và trước nhà ông Khôi ngày xưa, bây giờ là nhà anh Hai con cụ Hỷ là cây sấu rất to, mùa Thu có rất nhều quả, sau đ́nh là vườn sau của đ́nh trồng nhiều rong ta. Trước đ́nh là một vườn hoa, cây cảnh tuyệt đẹp, một cái giếng khơi và một cái ao đ́nh. Vào những ngày hội th́ làm một chiếc kỳ đài ở giữa ao để biểu diễn văn nghệ, quanh ao đ́nh là những ghế đá cho dân làng, nhất là cho nam nữ thanh niên ngồi chơi vào buổi tối như công viên thành phố. Bên trái đ́nh làng giáp với xóm Cầu, trên một nền đất cao rất đắc địa, chung quanh có tường xây bao, ngày xưa là Văn chỉ thờ đức Khổng Tử. Trong Văn chỉ có một kiệu đá, ở ngoài tường bao, ngay sau kiệu đá là một cây nhăn cổ thụ tới hơn một trăm năm, gốc to tới 1 người ôm, đó là giống nhăn lồng Hưng Yên cùi dầy rất ngọt và thơm, trước kiệu, ở 4 góc là 4 sập đá h́nh vuông cạnh dài 1m50, ở giữa là một sập độ cao thấp hơn 4 sập kia, rộng tới 4m2, ngoài cùng là hai cây nến và bát hương bằng đá, trước Văn chỉ ở mức thấp hơn là một vườn rộng hướng ra ao đ́nh, trong vườn trồng rau và rong ta. Văn chỉ là biểu trưng của đất Nộn Khê hiếu học, tôn vinh tri thức. Từ cổng đ́nh vào, bên phải là một giếng khơi, bên trái là một dặng nhăn tỏa bóng mát và uy nghiêm như đội lính cảnh vệ vậy. Ngày xưa trên bờ ao quanh cổng đ́nh vào buổi tối bán đủ loại hàng quà mà “Làng tôi” gọi là Chợ Củng Đ́nh. “Thổ ngữ” của làng Nộn Khê tôi gọi là củng chứ không phải là cổng, lo bếp chứ không phải tro bếp, ông lời, ông lăng chứ không phải ông trời ông trăng, bạn bè khi gặp nhau thường hỏi: “ế lời, đi đâu ư vế”, tức là trời ơi, đi đâu thế, có lẽ đây là tiếng Việt cổ chỉ có làng Nộn khê dùng, các làng chung quanh không nói như vậy, cũng có nghĩa là cư dân làng Nộn khê là cư dân Việt cổ. Không biết có tự bao giờ, cứ tối đến là đủ các loại hàng quà, nào là phở ông Chấn, bánh giầy gị ông Chác, bánh khoái (bánh xèo) ông Thớc, bánh tày bà Cở, bánh đúc bà Gắm, canh cua bánh đa bẻ bà Toản, bánh khô (bánh đa), bánh ướt (bánh cuốn), bánh gị, bánh nếp v.v…Chợ củng đ́nh này tồn tại có lẽ là do làng Nộn khê có nghề dệt vải từ hàng trăm năm trước, dệt vải khuya, đói bụng nên ra chợ ăn quà. Chợ củng đ́nh này đă bẵng đi nhiều năm v́ phải đi tản cư, v́ không c̣n nghề dệt vải nữa mà chuyển sang làm thảm cói, và cũng do đua đ̣i cái “mới”, cái cũ truyền thống tốt đẹp mất đi ai cũng tiếc. Mấy năm lại đây, vào thời đổi mới, và nhất là ư tưởng t́m lại nét đẹp của ngày xưa, chợ củng đ́nh đă được phục hồi lại vào những dịp Lễ Báo Bản. Thực khách bây giờ không chỉ là những người sống tại làng Nộn Khê và những người con xa quê về dự Lễ Báo Bản mà c̣n nhiều người ở các làng, xă lân cân, cả các “quan” trên huyện, các “quan” trên tỉnh và cả các “quan” trên Trung ương nữa về thưởng thức. Trong số các “quan” này ta nhận thấy các vị ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xă hội. Ngay ở làng Nộn Khê, thực khách ngày xưa chủ yếu là người canh cửu th́ bây giờ cũng rất nhiều “quan” là con của làng về ăn quà ở chợ củng đ́nh, nào là quan chức chính quyền, giám đốc ngân hàng, kỹ sư, kiến trúc sư, bác sỹ, nhà giáo, nhà báo, nhà văn, tướng, tá quân đội và công an, các nhà doanh nghiệp… thậm chí cả “ngài” đại sứ Việt nam tại Liên Hợp Quốc, hậu duệ thứ 14 của họ Bùi Chiếm Xạ cũng ngồi vào chiếc ghế nhỏ ở chợ củng đ́nh để ăn bánh đúc riêu cua., ḥa vào ḍng chẩy của đêm ẩm thực quê nhà. Năm 2005 khi lần đầu tiên chợ củng đ́nh được mở lại, một người con gốc Nôn Khê hiện đang sống ở thị trấn Phát Diệm, ông là Nguyễn Ngọc Bích, về thăm quê và ra chợ củng đ́nh ăn quà, cảm xúc với những kỹ niệm cũ tràn về, đă làm bài thơ:




    Chợ Cổng Đ́nh

    Rủ nhau về chợ cổng đ́nh,
    Chợ nghĩa, chợ t́nh gợi nhớ mẹ cha,
    Cổng đ́nh bánh đúc, bánh đa,
    Bán cái đậm đà, mua cái vấn vương,
    Cổng đ́nh năm nhớ mười thương,
    Xốn xang con cháu t́m đường về quê,
    Cổng đ́nh bánh khoái, bánh kê,
    Thương tiếc làng nghề, vắng tiếng thoi đưa.
    Cổng đ́nh gióng mía, lát dưa,
    Se lạnh gió mùa, xao xuyến lứa đôi,
    Cổng đ́nh mua cái bồi hồi,
    Bán cho ai đứng, ai ngồi chờ ai.
    Nguyễn Ngọc Bích
    Lần sửa cuối bởi tieukhe; 15-03-2011 lúc 08:57 PM.
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  12. Có 11 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), super_famer (15-03-2011)

  13. #7
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    “Làng tôi”, kể về nó có lẽ phải hàng năm không hết. Cũng may là, do điều kiện công tác tôi đă đặt chân lên hầu hết các nước trên thế giới và có mặt ở gần như tất cả các tỉnh, thành của Việt nam, và ngẫm lại th́ thấy “Làng tôi”, làng Nộn Khê có nhiều điều chẳng nơi nào có được:

    Một là, quy hoạch tổng thể và không gian kiến trúc rất hài ḥa, hợp lư, bốn xóm h́nh chữ thập, ở giữa là đ́nh, trung tâm của làng, đầu làng là trường học nối với đường Cao đến sân vận động, chợ ở cuối xóm Cầu để các làng khác có thể đến từ đường Cao và từ cầu ngói bớt một lượng người đi chợ không phải đi qua làng, từ chợ đến cầu là đường Ngự đạo, hai bên tả, hữu cầu là miếu Nam và miếu Thượng, bên kia cầu là phủ tách biệt rất phù hợp với việc rước, lễ., có sông Trinh ôm lấy phía Đông-Nam của làng, cuối xóm Chùa là ngôi chùa cổ và nhà thờ công giáo, đúng là bậc thày của quy hoạch một làng quê.

    Hai là, thuận tiện, đáp ứng gần như tất cả nhu cầu cuộc sống hàng ngày của một cộng đồng dân cư nông thôn, có trường học cho con trẻ, có chợ cho các bà nội trợ, bốn xóm đều có giếng khơi, hệ thống ao dầy đặc cung cấp nước sạch ăn uống và sinh hoạt, có sân vận động cho phong trào thể dục thể thao, có hệ thống giao thông đường thủy và đường bộ từ làng ra quốc lộ đi khắp nơi, con cháu ở xa về, ô tô có thể vào tận sân nhà ḿnh, đây cũng là những tiêu chí của một làng quê văn minh, hiện đại mà nhiều vùng c̣n phải phấn đấu cũng chưa đạt được.

    Ba là, có hệ thống bảo đảm an toàn cho cụm dân cư, nh́n từ góc độ cổ xưa, mỗi xóm có một cái điếm để canh pḥng kẻ cướp, ngày xưa nạn trộm, cướp là ghê gớm lắm, và canh pḥng, hộ đê, chống lụt, những đe dọa thường trực đối với tài sản và sinh mệnh của người dân, điếm canh c̣n là nơi để đinh xa, nhà táng phục vụ cho đám hiếu, khi cha già, mẹ héo.

    Bốn là, sự ḥa hợp của các đạo giáo trong một cụm dân cư, một làng mà có đ́nh thờ thành hoàng làng, có chùa của đạo Phật, có nhà thờ Thiên Chúa Giáo, có Văn chỉ thờ đức Khổng Tử, có miếu, có phủ, có đền thần linh…đáp ứng nhu cầu tâm linh chính đáng của nhân dân, cũng tức là tôn trọng tự do tín ngưỡng, và tức là một sự biểu hiện của tinh thấn đại đoàn kết, đáng được biểu dương. Ít làng quê có được như vậy !

    Năm là, sự thanh b́nh và môi trường sinh thái trong lành: ngày ngày lách cách tiếng thoi đưa, chiều chiều những con c̣ trắng lượn trên cánh đồng, ở tầng cao là những chiếc diều no gió và tiếng sáo diều vi vu, sớm chiều vẳng tiếng chuông ngân nhà thờ, và vào các ngày rằm, mồng một, các ngày lễ, tết lại vang tiếng chuông chùa, tiếng mơ, tiếng cầu kinh, các cụ cao niên lên chùa cầu phúc. trong phủ lên đồng nhộn nhịp. Hăy nhớ lại những tháng năm kháng chiến chống Pháp, giặc nhẩy dù Phát Diệm, dân chạy tản cư, tiếng khóc, tiếng kêu sợ hăi xen lẫn tiếng bom, tiếng đại bác đuổi sau lưng và những năm máy bay Mỹ bắn phá, mới thấy giá trị của không khí thanh b́nh này. Trong làng có hệ thống cây xanh rợp bóng mát, và một hệ thống ao dầy đặc cộng lại đóng vai tṛ là những chiếc điều ḥa nhiệt độ khổng lồ, gần đây lại có đội chuyên lo vệ sinh cho làng. Cuộc sống thanh b́nh và du lịch sinh thái là đây chứ c̣n đi đâu nữa ? Tiên Hiền đă tạo ra làng quê này 540 năm rồi mà sao ư tưởng, quy hoạch và không gian kiến trúc lai hợp với thời đại của thế giới hội nhập và sự thay đổi khí hậu đến như vậy!
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  14. Có 12 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), smile2007 (25-02-2013), super_famer (15-03-2011)

  15. #8
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Sáu là, có truyền thống cách mạng, tinh thần cách mạng, đóng góp lớn cho nền độc lập, tự do và thống nhất của đất nước. Từ xưa các ḍng họ đă hy sinh sương máu, đóng góp công sức qua bao thời đại cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước, Trong Tộc Phả Tộc Bùi chiếm xạ cũng có ghi họ Bùi là ḍng họ “Bùi y tể tướng”. Đến thời hiện đại các bậc tiền bối của làng Nộn Khê đă hoạt động cách mạng từ những năm 30 mà tiêu biểu là cụ Phạm Phong Lẫm và nhiều cụ khác nữa. Qua 3 cuộc kháng chiến chống ngoại xâm nhiều người con của làng Nộn Khê đă hy sinh v́ Tổ Quốc, và hàng trăm con em của làng đă và đang đóng góp trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xă hội. Sau Cách mạng Tháng Tám làng Nộn Khê đă là “thủ đô” của Liên Khu III…

    Bẩy là, “Làng tôi” là một Làng Văn Hóa, chính 6 đặc trưng trên đây đă nói lên tính văn hóa rất cao theo nghĩa rộng của từ này. Làng vẫn duy tŕ những thuần phong, mỹ tục có từ bao đời mà Lễ Báo Bản là một thí dụ, truyền thống hiếu học của làng là kiểu mẫu cho cả tỉnh Ninh b́nh, giới báo chí đă gọi làng Nộn Khê là “làng tiến sĩ”, có tờ báo lai viết nghề chính của làng Nộn Khê là “nghề đi học”. Hiện nay, hằng năm riêng ở làng Nộn Khê, không kể người làng Nộn Khê đi ở các nơi khác, đă có trên, dưới 20 cháu đỗ vào đại học hoặc cao đẳng. Trước đây làng có văn chỉ và nhà văn hóa làng cũng có từ lâu lắm rồi, hiện nay bốn xóm đều có nhà văn hóa. Làng có câu lạc bộ thơ, đến nay đă ấn hành nhiều tập thơ cá nhân và mấy tập thơ của làng đă được xuất bản, vào dịp tết Nguyên tiêu làng có tổ chức b́nh thơ tại nhà văn hóa làng. Tính đến 2005 tỉnh Ninh B́nh đă tặng làng danh hiệu “Làng Văn Hóa” 5 năm liền, và đến nay vẫn tiếp tục giữ danh hiệu đó, Nguyên phó thủ tướng Nguyễn Khánh và phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm đă về thăm làng Nộn Khê năm 2003 với danh hiệu làng văn hóa điển h́nh của tỉnh.

    “Làng tôi”, làng Nộn khê nổi tiếng cả một vùng, đúng như đôi câu đối cổ ở đ́nh làng :

    Bách niên văn vật thanh danh địa
    Tứ giáp, y quan, lễ nhạc đ́nh

    Nh́n vào tấm bản đồ du lịch của tỉnh Ninh b́nh th́ thấy có điểm du lịch Làng Nộn Khê thuộc huyện Yên mô, đi từ thành phố Ninh B́nh theo đường số 1 đến B́nh sơn, rẽ xuống huyện Yên Mô (đường 59B), từ đây đi chừng 5km nữa đến ngă tư chợ Quán, rẽ phải, nh́n thấy chiếc cổng làng “LÀNG NỘN KHÊ”, mời đi thẳng qua cổng làng, từ đây xin đi chậm lại để ngắm cảnh. Xin mời hăy về xem Lễ Báo Bản và hội làng vào ngày14 tháng Giêng (bắt đầu từ sáng ngày 13 tháng Giêng), thưởng thức đặc sản, nhất là đặc sản nhân dịp tết Nguyên đán như gị trứng, mọc, cuốn, tráng miệng bằng bánh lùng, và ra chợ củng đ́nh để ăn quà vào tối 12 và 13 tháng Giêng âm lịch. Sở Văn hóa, Du lịch, Thể thao tỉnh Ninh B́nh đă chọn làng tôi là một điểm du lịch trong những tuyến điểm du lịch nổi tiếng trong tỉnh. Đó là sự lựa chọn rất đúng đắn !

    “Làng tôi” đó, làng Nộn Khê, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh B́nh !

    Bùi Xuân Nhật, nguyên đại sứ Viêt Nam tại Liên Hợp Quốc
    Hậu duệ đời thứ 14, Họ Bùi Chiếm Xạ, thôn Nộn Khê

    Xuân Canh Dần, 2010
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  16. Có 13 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), duc xuong tn (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), HuuTap (29-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), super_famer (15-03-2011), TOPHAM (31-10-2013)

  17. #9
    Avatar của tieukhe
    Tham gia ngày
    Sep 2010
    Đến từ
    Hanoi
    Tuổi
    18
    Bài viết
    687
    Nhuận bút ($)
    12.620,90

    Cấp độ: 41 
    Kinh nghiệm: 2.319.032
    Cấp độ tiếp: 2.530.022

    Thích
    834
    Được thích 2.014 lần tại 618 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Tài liệu tham khảo :

    1/ Tộc Phả, Tộc Bùi Chiếm Xạ, toàn tập, thôn Nộn khê, xă Yên từ, huyện Yên mô, tỉnh Ninh b́nh
    2/ Sông Núi Và Nhân Vật Đất Yên Mô, Đỗ Trọng Am, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà nội 1999
    3/ Tóm tắt niên biểu LỊCH SỬ VIỆT NAM, Hà Văn Thư-Trần Hồng Đức, Nxb Văn hóa thông tin, Hà nội 1998
    4/ Tuyển tập THƠ NỘN KHÊ, Tập I, Nhà Văn Hóa làng Nộn Khê, Câu Lạc Bộ Thơ, 1998
    5/ LỜI NON NƯƠC, tập thơ của nhiều tác giả, Nhà Văn Hóa làng Nộn Khê, 2005
    6/ Theo lời kể của một số vị cao niên trong làng Nộn Khê
    TỰ HÀO LÀ NGƯỜI LÀNG NỘN KHÊ - YÊN TỪ - YÊN MÔ - NINH B̀NH
    Khách HĂY CÙNG tieukhe GIỚI THIỆU NONKHE.NET ĐẾN BẠN BÈ, NGƯỜI THÂN NHÉ!

  18. Có 10 người thích bài viết này của tieukhe:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), HaiAuTrang (15-03-2011), hoarung (16-03-2011), LNg.BXL. (15-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), NXH (06-05-2014), super_famer (15-03-2011)

  19. #10
    Avatar của LNg.BXL.
    Tham gia ngày
    Aug 2010
    Tuổi
    80
    Bài viết
    1.409
    Nhuận bút ($)
    22.676,24

    Cấp độ: 45 
    Kinh nghiệm: 4.775.731
    Cấp độ tiếp: 5.107.448

    Thích
    4.891
    Được thích 5.782 lần tại 1.265 bài

    Re: Có một làng quê như thế (Tác giả: Bùi Xuân Nhật)

    Được sự đồng ư của ông Bùi Xuân Nhật, tôi đă trich dẫn một số ư của bài này (chỗ nêu các đăc điểm) để đưa vào bài "Làng Nộn Khê và... những điểm đặc biệt" cách đây mấy tháng, khi trang NonKhe.net mới ra đời.

    LNg.BXL.
    Lần sửa cuối bởi LNg.BXL.; 15-03-2011 lúc 08:30 PM.
    [B][COLOR="#800080"]。[/COLOR][FONT="arial"][SIZE="3"][COLOR="green"] LNg[/COLOR].[COLOR="red"] BXL[/COLOR]. [COLOR="blue"]NKh[/COLOR] [/SIZE][/FONT][COLOR="#800080"]。[/COLOR][/B]

  20. Có 7 người thích bài viết này của LNg.BXL.:

    Bùi Hồng Nhung (06-08-2012), dbhb (16-03-2011), hoarung (16-03-2011), nemchua (06-05-2014), ngu nuong (16-03-2011), nhuxuan (26-02-2013), Tâm Đức (16-03-2011)

1/4 123 ... CuốiCuối

Đánh dấu

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của ḿnh
  •